Jeanne Moreau, czytana jako Woda

Jest w niej coś, co zauważa się natychmiast i czego nie sposób nazwać: to, co mówi, zdaje się zawsze pochodzić z miejsca położonego dalej niż zdanie.

To efekt głębi, i nie osiąga się go grą. Pochodzi ze sposobu bycia, w którym to, co istotne, pozostaje pod spodem.

W naszym odczytaniu pięciu żywiołów nosi to imię. Czyta się ją, w naszych oczach, jako figurę Wody — odczytanie obrazu, który nam zostawiła, portret interpretacyjny nakreślony wyłącznie na podstawie postaci publicznej.

Żywioł, który przychodzi spod spodu

Woda należy do zimy, do rezerwy, do tego, co się nie pokazuje. Jej sposób wyrazu to nie demonstracja, lecz wypływanie na powierzchnię.

To właśnie czyni tę naturę tak wyjątkową w kinie: nie musi niczego wytwarzać, by być obecną. Widz przeczuwa, że jest coś jeszcze, i to przypuszczenie wykonuje całą pracę.

To również sprawia, że trudno z nią żyć innym, ponieważ to, co jest pod spodem, nie zostaje wypowiedziane i nie można na to odpowiedzieć.

Wolność jako rezerwa

Woda nie narzeka i nie dyskutuje: oddala się.

Życie złożone z odejść, jasnych wyborów, eleganckich odmów jest dokładnie tym życiem, które ta natura wiedzie spontanicznie. To, co bierze się za niezależność, bywa często, w języku żywiołów, sposobem chronienia rezerwy.

Co płaci Woda

Nie daje żadnych sygnałów pośrednich. Trwa, trwa — a potem puszcza.

To jedyna z pięciu natur, dla której odpoczynek musi być zaplanowany, a nie odczuty, ponieważ jej zmęczenie nie nadchodzi stopniowo: przychodzi nagle, po miesiącach, w których nic nie było widać.

Co Woda robi z twarzą

Czyta się ją po policzkach i w zagłębieniu pod oczami. Cień przybiera na sile, objętości opadają o stopień, a twarz nabiera powagi, której osoba niekoniecznie doświadcza.

Widać to o poranku, nigdy wieczorem.

A Państwo

Głębia należy wyłącznie do tej, która ją nosi, i nie ma z niej czego brać.

To, co należy do Państwa, to Państwa własna ekonomia: to, co Państwo zatrzymują, to, co Państwo wydają, i jak szybko się Państwo odbudowują. Decyduje o znacznie więcej niż o twarzy i nie da się jej wyczytać z lustra.

Czyta się ją od początku.