Isadora Duncan, of het Hout
Eerst de beweging, de impuls die de opgelegde vorm weigert: in de taal van de elementen leest Isadora Duncan zich als Hout. Een portret als interpretatie.
Ze deed de balletschoentjes uit, de korsetten, de posities, en zo ongeveer alles wat in haar tijd dans heette. Wat ze behield, was de beweging — een beweging die vanuit het midden van het lichaam vertrekt en zich voortplant, zonder opgelegde figuur.
Dat is geen esthetiek. Het is een manier van functioneren: er wil iets groeien, en alles wat de groei in de weg zit, moet wijken.
In onze lezing van de vijf elementen draagt dat een naam. Isadora Duncan leest zich, in onze ogen, als een gestalte van het Hout — een lezing van het beeld dat ze ons heeft nagelaten, een portret als interpretatie, getekend op basis van uitsluitend haar publieke verschijning.
Het element dat vooruitgaat
Het Hout hoort bij de lente, bij het sap, bij de tak die omhoog klimt op zoek naar licht zonder toestemming te vragen.
Het is het element van de impuls en het initiatief. Het beraadslaagt niet lang; het kapt door, het vertrekt, het vertrekt opnieuw. En het verdraagt bijzonder slecht wat de beweging belemmert — een kledingstuk, een regel, een conventie, een aangehouden positie.
Het korset afleggen was geen daad van soberheid. Het was een daad van bevrijding.
De impuls die zich keert
Het Hout heeft één niet-onderhandelbare eis: het heeft een uitweg nodig.
Heeft het die, dan is het prachtig. Heeft het die niet, dan verdampt de impuls niet — hij keert zich om. Hij wordt spanning, ongeduld, scherpte. De traditie nam het waar in het lichaam: de kaak ’s avonds, de nek bij het ontwaken, de schouders die een centimeter omhoog kruipen en niet meer zakken.
Het is ook een natuur die niet op rust reageert. Zeg haar dat ze moet vertragen en ze vertraagt drie dagen, zich vervelend, om daarna sneller weer te vertrekken. Wat ze nodig heeft is niet minder impuls: het is een gerichte impuls.
Wat het Hout met het gezicht doet
Het toont zich bij de slapen — de huid is er iets voller, de glans keert ’s middags terug, en ze neemt precies toe wanneer de druk toeneemt.
De lijn tussen de wenkbrauwen tekent zich vóór al het andere af. Het is een gezicht dat zich spant, eerder dan dat het inzakt of uitholt.
En u
Zo’n impuls laat zich niet kopiëren, en hij laat zich evenmin besluiten.
Wat u toebehoort, is uw eigen beweging — wat u voortstuwt, wat u spant, wat u werkelijk verlicht. Bijna alle gangbare adviezen zijn geschreven om te kalmeren; ze missen volkomen de naturen die ergens naartoe moesten.
Welke de uwe is, leest u niet in een spiegel. Dat leest zich vanaf het begin.