Wat het kost om goed geïnformeerd te zijn

Er moet iets ongemakkelijks gezegd worden: in dit specifieke domein kan goed geïnformeerd zijn duurder uitvallen dan helemaal niets weten.

Dat is geen retorische paradox. Het is een gevolg van de manier waarop informatie hier circuleert.

Het mechanisme

Iemand die niets weet, probeert iets, ziet niets, geeft het op, probeert iets anders. Dat is toeval, weinig doeltreffend, en het heeft een onbedoeld voordeel: de rotatie is snel, en de kans om uiteindelijk iets te vinden dat klopt, wordt op den duur bereikt.

Iemand die goed geïnformeerd is, doet het omgekeerde. Ze heeft goede redenen voor elke keuze, ze weet dat deze dingen tijd vragen, en ze houdt vol. Ze houdt een jaar vol, drie jaar, tien jaar.

Als de oorspronkelijke keuze goed was, is dat de best mogelijke strategie. Als die verkeerd gericht was, is het de slechtste — want grondigheid vermenigvuldigt wat ze dient, in welke richting dan ook.

Drie manieren waarop kennis opsluit

Ze levert rechtvaardigingen. Hoe meer u weet, hoe beter u elke keuze kunt verdedigen. Elk product wordt beargumenteerbaar, elke routine klopt op papier. Maar wat u hier nodig heeft, is een criterium om uit te sluiten, en algemene kennis levert precies het tegenovergestelde.

Ze vergroot het vertrouwen zonder de precisie te vergroten. U gaat een lezing uiteindelijk als vaststaand beschouwen, terwijl u nooit de middelen heeft gehad om die te stellen, simpelweg omdat u ze lang en met goede argumenten heeft herhaald.

Ze maakt de fout onzichtbaar. Een verkeerd gerichte maar goed onderbouwde routine levert geen duidelijke mislukking op. Ze levert een lauw resultaat, dat u toeschrijft aan de tijd, aan de leeftijd, aan het seizoen — nooit aan de veronderstelling.

Het teken dat zou moeten alarmeren

Eén enkel, en het is betrouwbaar: een eerlijk resultaat dat een plafond bereikt.

Geen mislukking, die zou alarmeren. Een plateau — genoeg voordeel om door te gaan te rechtvaardigen, nooit genoeg om bevredigend te zijn. Dat is de handtekening van een goed uitgevoerde inspanning in een benaderende richting, en ze is boven alles herkenbaar.

Wat ontbreekt, en wat geen kennis is

Het verschil moet benoemd worden.

Kennis gaat over mechanismen: wat een stof doet, hoe een oppervlak zich gedraagt, waarom een herhaald gebaar telt. Ze is van nature algemeen, ze is overal beschikbaar, en u heeft ze al.

Wat ontbreekt, is niet van die orde. Het is een bijzonder gegeven: tot welke logica uw gezicht behoort. Het is niet overdraagbaar via een artikel, het laat zich niet aanleren, en het valt niet af te leiden uit observatie — want twee tegengestelde logica’s produceren dezelfde tekenen.

Het wordt verkregen. Eén keer. En het heeft een eigenschap die kennis niet heeft: het maakt uitsluiten mogelijk.

Wat het doet met uw laatste tien jaar

Het wist ze niet uit, en het maakt ze interpreteerbaar.

U zult eindelijk weten waarom iets had gewerkt, waarom iets anders, uitstekend, niets had opgeleverd, en waarom het advies dat een vriendin heeft veranderd u onverschillig liet. Niets van wat u heeft geleerd wordt nutteloos; alles wordt gericht.

Dat is de enige toevoeging die een al solide kennis eindelijk werkzaam maakt — en het laat zich vanaf het begin lezen, niet in de spiegel.