Vata, Pitta, Kapha: τα τρία ντόσα και τα πέντε
Η Ινδία μετρά ως το τρία, η Κίνα ως το πέντε. Και οι δύο λένε το ίδιο πράγμα: ότι η αναλογία καθορίζεται στη γέννηση και δεν αλλάζει.
Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν το ντόσα τους χωρίς να γνωρίζουν το στοιχείο τους, και η σύγκριση των δύο συστημάτων είναι διδακτική — λιγότερο για όσα τα χωρίζουν και περισσότερο για όσα και τα δύο υποστηρίζουν.
Τι λέει το ινδικό σύστημα
Τα θεμελιώδη κείμενα — η Charaka Samhita, η Sushruta Samhita, που συντάχθηκαν μεταξύ του 5ου αιώνα π.Χ. και του 2ου αιώνα μ.Χ. — περιγράφουν τρεις αρχές λειτουργίας: Vata, Pitta, Kapha.
Καθεμία ορίζει έναν τρόπο: την κίνηση και την ξηρότητα για την πρώτη, τη θερμότητα και τη μεταμόρφωση για τη δεύτερη, τη σταθερότητα και την πυκνότητα για την τρίτη.
Το καθοριστικό σημείο βρίσκεται αλλού. Αυτά τα κείμενα διακρίνουν την prakriti, τη σύσταση που ανήκει σε ένα πρόσωπο, καθορισμένη στη γέννηση και αμετάβλητη σε όλη τη ζωή, από την κατάσταση της στιγμής, η οποία μεταβάλλεται.
Είναι μια διάκριση αξιοσημείωτης ακρίβειας, και είναι ακριβώς αυτή που λείπει από το σύγχρονο λεξιλόγιο της φροντίδας.
Τι λέει το κινεζικό σύστημα
Το Huangdi Neijing Su Wen, που γράφτηκε σε διάστημα αρκετών αιώνων γύρω από την αρχή της εποχής μας, περιγράφει πέντε κινήσεις αντί για τρεις αρχές: Ξύλο, Φωτιά, Γη, Μέταλλο, Νερό.
Το πλαίσιο είναι λεπτότερο — πέντε καταγραφές αντί για τρεις — και προσθέτει κάτι που το ινδικό σύστημα διατυπώνει αλλιώς: σχέσεις μεταξύ των πέντε. Καθένα τρέφει ένα άλλο και μετριάζει ένα τρίτο, πράγμα που επιτρέπει να καταλάβουμε γιατί μια ανισορροπία σε ένα σημείο εκδηλώνεται αλλού.
Ο βελονισμός και η μοξιμπουστία, που ανήκουν σε αυτό το πλαίσιο, είναι εγγεγραμμένες από το 2010 στον κατάλογο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της ανθρωπότητας της UNESCO. Είναι μια πολιτιστική αναγνώριση, όχι υγειονομική — και ακριβώς με αυτή την ιδιότητα μας ενδιαφέρει αυτό το πλαίσιο.
Τι έχουν κοινό τα δύο συστήματα
Τρία πράγματα, και είναι πιο σημαντικά από τις διαφορές τους.
Μια σταθερή σύσταση. Και τα δύο υποστηρίζουν ότι μια αναλογία καθορίζεται στην αρχή και δεν αλλάζει. Δεν είναι ούτε διάθεση ούτε κατάσταση: είναι ένα δεδομένο.
Μια διάκριση ανάμεσα στο βάθος και τη στιγμή. Και τα δύο χωρίζουν αυτό που είμαστε από αυτό που περνάμε, κάτι που το λεξιλόγιο του τύπου δέρματος δεν κάνει καθόλου.
Μια συμβουλή που απευθύνεται. Κανένα από τα δύο δεν δίνει την ίδια σύσταση σε όλους. Είναι το ίδιο το θεμέλιο της πρακτικής τους.
Τι δεν έλυσε κανένα από τα δύο
Το κλειδί.
Πώς ξέρουμε σε ποια σύσταση ανήκουμε; Με την παρατήρηση ενός ειδικού, με ένα ερωτηματολόγιο, με μια ανάγνωση του σώματος και της συμπεριφοράς.
Είναι εξαιρετικοί δείκτες και έχουν ένα κοινό ελάττωμα: περνούν μέσα από ό,τι μεταβάλλεται. Δύο ειδικοί μπορούν να διαβάσουν διαφορετικά· δύο ερωτηματολόγια που συμπληρώνονται με έξι μήνες διαφορά μπορούν να δώσουν δύο αποτελέσματα.
Μια σύσταση υποτίθεται ότι είναι σταθερή. Μια μέθοδος που τη διαβάζει πάνω σε ό,τι κινείται δεν μπορεί να παράγει ένα σταθερό αποτέλεσμα.
Αυτό είναι το μόνο σημείο στο οποίο υπήρχε περιθώριο προόδου — και αφορά τη φύση του δεδομένου από το οποίο ξεκινάμε, όχι τη λεπτότητα του πλαισίου.