Το βούτυρο καριτέ, και η φύση για την οποία προοριζόταν πάντα

Το καριτέ είναι ένα αργό δέντρο. Χρειάζεται δεκαπέντε χρόνια για να καρποφορήσει, πενήντα για να δώσει πλήρως, και δεν φυτεύεται: το βρίσκετε, το κρατάτε, το κληροδοτείτε. Όλη η σουδανο-σαχελιανή ζώνη ζει μαζί του τόσο καιρό που κανείς δεν μπορεί πια να χρονολογήσει την αρχή. Οι καρποί μαζεύονται, βράζονται, ξεραίνονται, κοπανίζονται, χτυπιούνται — δουλειά των γυναικών, σχεδόν παντού, και από τις λίγες που δεν μηχανοποιήθηκαν ποτέ ως το τέλος.

Τι είναι, πριν γίνει συστατικό

Χημικά, το καριτέ είναι μια περιέργεια: περιέχει ένα πολύ υψηλό ασαπωνοποίητο κλάσμα, μεταξύ πέντε και δέκα τοις εκατό, εκεί που τα περισσότερα λιπαρά σώματα φτάνουν το πολύ στο ένα. Αυτό το κλάσμα — τερπενικές αλκοόλες, στερόλες, τοκοφερόλες — είναι ό,τι απομένει όταν δεν μπορείτε πια να φτιάξετε σαπούνι. Είναι επίσης αυτό που του χάρισε τη φήμη του.

Η υφή του εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την επεξεργασία του. Ένα ακατέργαστο καριτέ, κίτρινο ή ιβουάρ, με μυρωδιά καβουρδισμένου φουντουκιού και καπνού, δεν έχει καμία σχέση με ένα ραφιναρισμένο καριτέ, λευκό και άοσμο, από το οποίο αφαιρέθηκε το ουσιώδες μαζί με τη μυρωδιά.

Τι κάνει πάνω σε ένα πρόσωπο

Τυλίγει. Δεν διεισδύει πολύ — είναι βούτυρο, όχι λάδι — και η δουλειά του γίνεται στο σύνορο: επιβραδύνει ό,τι εξατμίζεται. Σε ένα δέρμα που χάνει νερό πιο γρήγορα απ’ όσο το συγκρατεί, αυτό αλλάζει τα πάντα· σε ένα δέρμα που δεν έχανε, δεν αλλάζει τίποτα και φαίνεται.

Η κίνηση απαιτεί λίγα: ένα ίχνος, ζεσταμένο ανάμεσα στα δάχτυλα ώσπου να γίνει λάδι, ταμποναριστό αντί απλωμένο, πάνω σε δέρμα ακόμα υγρό. Το καριτέ σε παχιά στρώση πάνω σε στεγνό πρόσωπο δεν ενυδατώνει τίποτα απολύτως — κλείνει πάνω στο κενό.

Κι όμως, δεν ταίριαξε ποτέ σε όλους

Η παράδοση των πέντε φύσεων κατατάσσει το καριτέ στην πλευρά όσων θρέφουν και ενώνουν: τη Γη. Είναι η φύση του κέντρου, του κέντρου του προσώπου, της σταθερότητας που στηρίζει και που κάποτε βαραίνει.

Αυτό το πρόσωπο δέχεται καλά ένα πλούσιο λιπαρό σώμα γιατί έχει την αντίστοιχη όρεξη: απορροφά, εγκαθιστά, κρατά. Το καριτέ δεν το υπερφορτώνει — το γεμίζει.

Στις άλλες φύσεις, είναι συχνά υπερβολικό. Μια φύση που ήδη παράγει πολλά στο κέντρο θα το βιώσει ως βάρος. Μια λεπτή και ξηρή φύση — αυτή που θα πίστευε κανείς πως είναι η πρώτη ενδιαφερόμενη — χρειάζεται να της επιστρέψετε ευλυγισία, όχι να της βάλετε καπάκι· το καριτέ μόνο του σχηματίζει εκεί μια μεμβράνη και τίποτα από κάτω. Μια θερμή φύση θα το βρει αποπνικτικό.

Το λεπτό σημείο

Το καριτέ είναι το τέλειο αντιπαράδειγμα της διαίσθησης. Το δίνουμε στα ξηρά δέρματα επειδή είναι πλούσιο, και αυτή ακριβώς είναι η αφαίρεση που αποτυγχάνει. Ο πλούτος μιας ύλης δεν λέει τίποτα για τη φύση στην οποία απευθύνεται· λέει μόνο τι κάνει.

Αυτό που αποφασίζει είναι η λογική που είναι δική σας στο πρόσωπό σας — γιατί χάνει, γιατί κρατά, γιατί ξεχειλίζει. Αυτή η λογική έχει ένα όνομα, και διαβάζεται από την αρχή, όχι από τον καθρέφτη του σημερινού πρωινού.