Να γερνάτε δημόσια

Το να γερνάτε είναι ένα πράγμα. Το να γερνάτε μπροστά σε ανθρώπους που σας γνώρισαν στα είκοσι πέντε είναι κάτι άλλο, και είναι μια συνθήκη που ελάχιστα επαγγέλματα επιβάλλουν.

Αυτό που κάνει το θέμα διδακτικό είναι ότι υπάρχουν οι εικόνες. Μπορείτε να συγκρίνετε, σε βάθος τριάντα ή σαράντα ετών, τι παράγουν διαφορετικές στρατηγικές — κάτι που είναι αδύνατο για όλους τους υπόλοιπους.

Δύο πορείες, εντελώς διαφορετικές

Η πρώτη συνίσταται στο να υπερασπίζεστε μια εικόνα. Κρατάτε μια γραμμή, διορθώνετε στην πορεία, διατηρείτε όσο το δυνατόν μικρότερη απόσταση από ένα σημείο αναφοράς που βρίσκεται στο παρελθόν.

Αυτή η πορεία λειτουργεί για πολύ καιρό, και αποτυγχάνει πάντα με τον ίδιο τρόπο: με τη συσσώρευση μιας απόκλισης. Κάποια στιγμή, το πρόσωπο δεν αφηγείται πια έναν άνθρωπο, αφηγείται μια προσπάθεια — και η προσπάθεια είναι το πρώτο πράγμα που διαβάζετε.

Η δεύτερη συνίσταται στο να αφήνετε το πρόσωπο να πάει εκεί που πηγαίνει, φροντίζοντας ό,τι το τρέφει. Αυτή η πορεία παράγει ενδιάμεσες εικόνες λιγότερο κολακευτικές: υπάρχουν χρόνια όπου διαπιστώνετε την αλλαγή. Μετά κάτι σταθεροποιείται, και το πρόσωπο στα εξήντα είναι συνεπές με εκείνο των τριάντα — ίδια λογική, πιο έντονη.

Τι απαιτεί πραγματικά η δεύτερη

Συχνά την περιγράφουν ως παραίτηση, κάτι που είναι ψευδές και άδικο.

Είναι πολύ πιο απαιτητική από την άλλη. Απαιτεί σταθερότητα επί δεκαετίες, έναν ρυθμό που τηρείται, μια προσοχή σε ό,τι συμβαίνει από κάτω — και δεν δίνει καμία γρήγορη ικανοποίηση. Δεν υπάρχει στιγμή όπου βλέπετε ένα αποτέλεσμα: υπάρχει μια απουσία φθοράς, κάτι που είναι αόρατο εκ κατασκευής.

Γι’ αυτό τόσο λίγοι άνθρωποι την αντέχουν. Δεν είναι ο εύκολος δρόμος: είναι ο δρόμος χωρίς ενδιάμεση ανταμοιβή.

Ο ρόλος του βλέμματος των άλλων

Είναι καθοριστικός, και σπάνια προς τη σωστή κατεύθυνση.

Το βλέμμα μετρά αποκλίσεις. Συγκρίνει με το χθες, με τη φωτογραφία, με ό,τι θυμάται. Δεν αντιλαμβάνεται τη συνοχή μιας πορείας — αυτό απαιτεί απόσταση, και η απόσταση υπάρχει μόνο αναδρομικά.

Αυτό είναι που κάνει τη δεύτερη οδό τόσο δύσκολη να κρατηθεί: βαθμολογείται άσχημα σε πραγματικό χρόνο και καλά στο τέλος. Όποιος έχει κρατήσει ποτέ μια μη δημοφιλή θέση για πολύ καιρό θα αναγνωρίσει τη δομή.

Τι προϋποθέτει να γνωρίζετε

Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να αφήνετε ένα πρόσωπο να πάει εκεί που πηγαίνει και στο να το αφήνετε να πάει οπουδήποτε.

Το πρώτο προϋποθέτει να ξέρετε ποια είναι η δική του κατεύθυνση — τι γίνεται αυτή η φύση, τι ζητά σε κάθε δεκαετία, τι χάνει πρώτα και τι κρατά. Κάθε λογική έχει τον δικό της τρόπο να διασχίζει τον χρόνο, και δεν μοιάζουν μεταξύ τους: η μία βαθαίνει, η άλλη χαλαρώνει, μια άλλη λεπταίνει, μια άλλη σημαδεύεται.

Χωρίς αυτή την πληροφορία, δεν ακολουθείτε τη δεύτερη οδό. Ακολουθείτε την τρίτη, που είναι να μην κάνετε τίποτα, και που δεν παράγει καθόλου τις ίδιες εικόνες.

Η δική κατεύθυνση ενός προσώπου δεν διαβάζεται πάνω του. Διαβάζεται από την αρχή — και είναι το μόνο πράγμα που επιτρέπει να συνοδεύσετε μια γήρανση αντί να την υποστείτε ή να την πολεμήσετε.